โรงเรียนบ้านหมากแข้ง ก่อตั้งเมื่อวันที่ ๒๙ ธันวาคม ๒๔๙๖ โดยนายกมล ประสิทธิสา
อดีตรองปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
(ศึกษาธิการจังหวัดและดำรงตำแหน่งผู้ตรวจการศึกษา ภาคศึกษา ๔
ในขณะนั้น) ร่วมกับนายบรรจบ พรหมสาขา ณ สกลนคร ศึกษาธิการอำเภอเมืองอุดรธานีในขณะนั้น
ได้สำรวจหาที่ดินเพื่อปลูกสร้างเห็นเหมาะสมในที่ดินของโรงเรียนฝึกหัดครูอุดรธานี
(มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานีในปัจจุบัน)
ด้านบริเวณทิศตะวันตก ซึ่งเป็นที่ว่างเปล่าและเหมาะสมแก่การปลูกสร้าง
คือ บริเวณที่ปลูกสร้างโรงเรียนในปัจจุบัน จำนวน ๓๙ ไร่ ๓ งาน ๘๓ ตารางวา
โดยทางจังหวัดได้ของบประมาณในการปลูกสร้างอาคารเรียนหลังแรก (อาคาร ๑)
ซึ่งกรมสามัญศึกษาได้อนุมัติเงินจำนวน ๑๐๐,๐๐๐ บาท (หนึ่งแสนบาทถ้วน)
และเปิดทำการสอนวันที่ ๒๙ ธันวาคม ๒๔๙๖ โดยแบ่งนักเรียนจากโรงเรียนเทศบาล ๑
(ถนนโพธิ์ศรี) และโรงเรียนเทศบาล ๒ (ถนนมุขมนตรี) ชั้นประถมศึกษาปีที่
๑-๓ โดยได้แต่งตั้ง นายเอนก ณรงค์ใย ดำรงตำแหน่งครูใหญ่เป็นคนแรก และมีครูอีก ๓ คน
ร่วมทำการสอน คือนายวงศ์ คามะเชียงพิณ ,นายนิยม วงษ์ไทย และนายมัย
กระแสง และ ตั้งชื่อโรงเรียนว่า “ โรงเรียนหมากแข้งวิทยาคาร ”
ในปีการศึกษา ๒๔๙๗ ได้เปิดทำการสอนถึงชั้นประถมศึกษา ปีที่ ๔
นายเอนก ณรงค์ใย
ได้ย้ายไปดำรงตำแหน่งศึกษาธิการอำเภอ และได้แต่งตั้ง นายบุญก่อ บุญประคอง มาดำรงตำแหน่งครูใหญ่แทน
ปีการศึกษา ๒๔๙๙
กรมสามัญศึกษาได้อนุมัติให้เปิดทำการสอนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ - ๔
และเปิดโรงเรียนทำการสอนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ (มัธยมสายสามัญ) หลักสูตร ๓ ปี
ในบริเวณเดียวกันและมีครูใหญ่คนเดียวกัน โดยตั้งชื่อโรงเรียนว่า
“โรงเรียนเมืองอุดรธานี” ต่อมาในปี พ.ศ.๒๕๐๒ โรงเรียนได้ขออนุมัติรวม ๒ โรงเรียน เข้าด้วยกัน คือโรงเรียนหมากแข้ง-วิทยาคาร (ป.๑ - ๔) และโรงเรียนเมืองอุดรธานี (ม.๑ หลักสูตร ๓ ปี) สังกัดกองการประถมศึกษา กรมสามัญศึกษา และเปลี่ยนชื่อโรงเรียนใหม่เป็น “โรงเรียนบ้านหมากแข้ง” ตามนามเดิมของหมู่บ้านหมากแข้ง ซึ่งพระเจ้าวรวงศ์เธอ-กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม ทรงเลือกเป็นสถานที่ตั้งเมืองอุดรธานี
พ.ศ.๒๕๐๓ ใช้หลักสูตร พ.ศ.๒๕๐๓ เปลี่ยนจากระบบ ป.๑ –ป.๔ และ ม.๑ – ม.๓ มาเป็น ป.๑– ป.๔ และ ป.๕ – ป.๗ (ประถมศึกษาตอนต้นและประถมศึกษาตอนปลาย) และในปีเดียวกันโรงเรียนได้รับการคัดเลือกเป็นโรงเรียนในโครงการ ป.ส.ภ. และ ค.พ.ศ.(โรงเรียนปรับปรุงการศึกษาส่วนภูมิภาคตามโครงการพัฒนาการศึกษา)
ปีการศึกษา ๒๕๑๑ กรมสามัญศึกษาได้ขยายโครงการทดลองเลื่อนชั้น
โดยสอบปลายปีเป็นบางชั้น ซึ่งทางจังหวัดได้คัดเลือกโรงเรียนบ้านหมากแข้งร่วมกับโรงเรียนอนุบาลอุดรธานีเป็นโรงเรียนทดลอง
โครงการนี้ ได้เลิกไปเมื่อสิ้นปีการศึกษา ๒๕๑๓
ปีการศึกษา ๒๕๑๔ วิทยาลัยครูอุดรธานี ได้คัดเลือกโรงเรียนให้เข้าอยู่ในโครงการบริการการศึกษาของกรมการฝึกหัดครู ในฐานะ
“โรงเรียนสาธิต”
ปีการศึกษา ๒๕๑๙ –
๒๕๒๔ กรมวิชาการได้เลือกโรงเรียน
บ้านหมากแข้งเป็นโรงเรียนทดลองใช้หลักสูตรประถมศึกษาฉบับพุทธศักราช ๒๕๒๑ ตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่
๑ – ๖
ปีการศึกษา ๒๕๒๐ –
๒๕๒๒ จัดการศึกษาระดับมัธยมศึกษา (ครั้งที่ ๒) โดยเปิดเพิ่มชั้น ม.ศ.๑–ม.ศ.๓
จำนวน ๒ ห้องเรียน (นักเรียน ๘๐ คน) รุ่นเดียวปีการศึกษา ๒๕๒๓ (๑ ตุลาคม ๒๕๒๓) โอนจากกรมสามัญศึกษามาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ (สปช.) กระทรวงศึกษาธิการ
ปีการศึกษา ๒๕๒๕
กรมสามัญศึกษาได้อนุมัติให้จังหวัดอุดรธานี เปิดโรงเรียนมัธยมศึกษาเพิ่มเติมในเขตอำเภอเมือง
เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาระดับจังหวัดแห่งที่ ๔
เพื่อแก้ปัญหาเด็กไม่มีที่เรียนแต่จังหวัดมีปัญหา
เกี่ยวกับการจัดหาที่ดินที่ห่างจากตัวเมืองในรัศมี
๕ กิโลเมตรไม่ได้ จึงได้นำนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ จำนวน ๕ ห้องเรียน
ซึ่งเป็นสาขาของโรงเรียนอุดรพิทยานุกูล (อ.พ.๒) มาเรียนโดยอาศัยสถานที่อาคาร ๖
ของโรงเรียน บ้านหมากแข้งพ.ศ. ๒๕๓๓ (๑ มิถุนายน ๒๕๓๓) จัดการศึกษาระดับมัธยมศึกษาครั้งที่ ๓ โดยเปิดสอนระดับชั้น ม.๑ จำนวน ๑ ห้องเรียน (นักเรียน ๓๕ คน) ตามโครงการนำร่องโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาภาคบังคับ สอนตามหลักสูตรมัธยมศึกษาตอนต้น พ.ศ. ๒๕๒๑ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๓๓)
ปีการศึกษา ๒๕๓๙ เปิดสอนระดับก่อนประถมศึกษา จำนวน ๒ ห้องเรียน จำนวน ๖๔ คน
ปีการศึกษา ๒๕๔๖ ( ๗ กรกฎาคม ๒๕๔๖ ) เปลี่ยนจากสังกัดสำนักงานคณะกรรมการ การประถมศึกษาแห่งชาติ มาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุดรธานี เขต ๑
ปีการศึกษา ๒๕๔๙ เป็นโรงเรียนในโครงการโรงเรียนวิถีพุทธของกระทรวงศึกษาธิการ
ปีการศึกษา ๒๕๕๐ เข้าร่วมโครงการโรงเรียนในฝันรุ่น ๒ (โรงเรียนดีใกล้บ้าน) ของกระทรวง- ศึกษาธิการ
ปีการศึกษา ๒๕๕๑ ได้รับเลือกให้เป็นโรงเรียนที่มีความพร้อม
ในการจัดการเรียนการสอนโดยใช้หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยเริ่มใช้หลักสูตรปีการศึกษา
๒๕๕๒
ปีการศึกษา
๒๕๕๒ เปิดสอนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายและชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ จำนวน ๒ ห้อง
(วิทย์-คณิต,ทั่วไป) นักเรียน ๖๔ คน
และได้รับเลือกเข้าร่วมโครงการโรงเรียนมาตรฐานสากล (World Class Standard School) ของกระทรวงศึกษาธิการ
ปีการศึกษา ๒๕๕๔ ผ่านการประเมินภายนอกของสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) สมศ.
ปีการศึกษา ๒๕๕๔ ผ่านการรับรองของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ เป็นต้นแบบโรงเรียนดีใกล้บ้าน โรงเรียนดีในฝัน
(รุ่น ๒)
นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่
๖ จบการศึกษารุ่นแรกทุกคนปัจจุบันปีการศึกษา ๒๕๕๕ โรงเรียนบ้านหมากแข้ง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต ๑ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (เมื่อวันที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๔๖) จัดการศึกษาในระบบ (Formal Education) ตามมาตรา ๒๓ แห่งระเบียบพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ แก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ ๒ พ.ศ.๒๕๔๕ รับผิดชอบการจัดการศึกษา ๔ ระดับ ดังนี้
-
ระดับก่อนประถมศึกษา ชั้นอนุบาลปีที่ ๑ - ๒ จำนวน
๖ ห้อง
- ระดับประถมศึกษา
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ - ๖ จำนวน ๔๘ ห้อง
-
ระดับมัธยมศึกษาต้อนต้น ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ - ๓
จำนวน ๒๔ ห้อง
- ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ จำนวน ๖ ห้อง
จำนวนห้องเรียนรวม ๘๔ ห้อง
(ขาดแคลน ๑๗
ห้อง)
จำนวนนักเรียนรวมทั้งสิ้น ๓,๘๑๘ คน
จำนวนครูและบุคลาการทางการศึกษารวม ๑๙๑ คน